Różne drogi, ten sam cel. O podejściach terapeutycznych.
Kiedy zaczynasz rozważać psychoterapię, możesz zetknąć się z nazwami, które na pierwszy rzut oka niewiele mówią: psychoterapia Gestalt, poznawczo-behawioralna, psychodynamiczna, systemowa, integracyjna, terapia schematów, Somatic Experiencing, terapia czaszkowo-krzyżowa… Wybór może wydawać się przytłaczający.
W rzeczywistości wszystkie te podejścia, jeśli są oferowane przez osoby po rzetelnym szkoleniu i podlegające superwizji, mają swoje miejsce i uzasadnienie. Opierają się na sprawdzonych teoriach psychologicznych, etyce zawodowej oraz latach praktyki. Różnią się natomiast tym, na co kładą nacisk i w jaki sposób rozumieją ludzkie trudności.
Poniżej krótki, niewyczerpujący i dosyć subiektywny 😊 przegląd niektórych popularnych modalności:
🧠 Podejścia poznawczo-behawioralne (CBT, ACT, DBT)
Koncentrują się na myślach, przekonaniach i zachowaniach. Pomagają zrozumieć, co utrzymuje trudności i jak można to zmienić. Zazwyczaj są bardziej strukturalne i krótkoterminowe.
🔍 Psychoterapia psychodynamiczna
Zwraca uwagę na nieświadome wzorce, doświadczenia z dzieciństwa, relacje z ważnymi osobami oraz mechanizmy obronne. Praca odbywa się m.in. poprzez analizę relacji terapeutycznej i przeniesień.
🌱 Psychoterapia humanistyczno-doświadczeniowa (np. Gestalt, Focusing)
Koncentruje się na pracy „tu i teraz”, uwzględniając nie tylko treść wypowiedzi, ale też emocje, sygnały z ciała i sposób wchodzenia w kontakt. Ważnymi elementami są : odpowiedzialność za własne przeżycia, autentyczność relacji terapeutycznej oraz integracja różnych aspektów siebie. Celem jest pełniejsze, bardziej świadome bycie w świecie.
👨👩👧👦 Terapia systemowa
Patrzy na jednostkę w kontekście relacji – rodziny, związku, środowiska pracy. Skupia się na wzorcach komunikacji, lojalnościach rodzinnych i dynamice grupowej.
🌊 Terapie zorientowane na ciało (np. Somatic Experiencing, terapia czaszkowo-krzyżowa, terapia tańcem i ruchem)
Pracują z sygnałami płynącymi z ciała, napięciami, traumą zapisaną somatycznie. Szczególnie pomocne, gdy trudno jest opisać doświadczenia słowami.
🔄 Podejścia integracyjne i eklektyczne
Łączą elementy różnych modalności – np. terapii schematów, Gestalt, CBT i psychodynamicznej – dobierając je do potrzeb klienta i etapu terapii. To nie „metoda wszystkiego”, ale świadome, elastyczne korzystanie z różnych narzędzi.
Z mojego punktu widzenia nie chodzi o to, która metoda terapeutyczna jest „najlepsza”, ale o to, czy dana forma pracy pasuje do Ciebie w tym momencie życia. Czasem potrzebujemy krótkoterminowego wsparcia, skoncentrowanego na konkretnym celu. Innym razem głębszego wglądu w relacje, regulacji napięcia w ciele albo przyjrzenia się przekonaniom, które przez lata kształtowały nasze decyzje i sposób bycia.
Dlatego w swojej pracy podchodzę do metody elastycznie, kierując się przede wszystkim tym, co jest potrzebne danej osobie. Choć korzeniami jestem blisko nurtu humanistyczno-doświadczeniowego, w praktyce sięgam również po teorię więzi, elementy terapii schematów, rozumienie systemowe czy niektóre koncepty psychodynamiczne – zwłaszcza z myśli Melanie Klein. Wierzę, że różne podejścia mogą się wzajemnie uzupełniać i stanowić dopełnienie lub naturalne rozwinięcie procesu rozwoju na różnych etapach życia.
Podstawą mojego myślenia o relacji terapeutycznej i procesie zmiany pozostaje jednak podejście Gestalt, które rozumiem nie tylko jako zestaw technik, ale jako filozofię obecności i uważności na to, co się dzieje między nami w danym momencie.
📌 A skąd w ogóle jest Gestalt?
Psychoterapia Gestalt ukształtowała się w latach 40. XX wieku jako odpowiedź na ograniczenia klasycznej psychoanalizy oraz rosnące zainteresowanie fenomenologią i filozofią egzystencjalną. Twórcami tego podejścia byli Fritz Perls, Laura Perls oraz pisarz i filozof Paul Goodman.
Fritz Perls – z wykształcenia lekarz i psychoanalityk – z czasem zaczął dostrzegać ograniczenia dominującego wówczas podejścia, które koncentrowało się głównie na nieświadomych procesach intrapsychicznych. Krytycznie odnosił się do nadmiernego skupienia na przeszłości, intelektualizacji przeżyć oraz dystansu, jaki dzielił terapeutę i pacjenta. Psychoterapia Gestalt zrodziła się więc z potrzeby bardziej bezpośredniego, całościowego rozumienia osoby – jako kogoś, kto czuje, myśli, działa i pozostaje w dynamicznej relacji z otoczeniem.
Podejście to czerpie z wielu źródeł: teorii pola Kurta Lewina, psychologii postaci, fenomenologii oraz filozofii egzystencjalnej. Wspólnym mianownikiem tych inspiracji jest uważność na aktualne doświadczenie jako punkt wyjścia do zmiany.
Więcej o tej jednej modalności we wpisie o Gestalcie 🙂
